Bölüm anahatları

  • Küçük yayınevleri ile başlayan yayıncılığın ticarileşmesi ve ortaya büyük yayıncıların çıkması, bilimde büyük değişikliklere sebep olmuştur. Daha fazla yayın yapma ihtiyacı ile daha fazla derginin ortaya çıkması, bu yayınların ve dergi içeriklerinin büyük kısmına ücretsiz erişememek bu değişikliklerden belki de en önemlisidir. Abonelik ücreti olarak da anılabilecek söz konusu ücret artışları açık erişim yayıncılık fikirinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Açık erişim, yüksek dergi/veri tabanı abonelik ücretlerine karşı ortaya çıkmış bir yayıncılık modelidir. Açık erişimin gerçekleşmesi için temelde iki yol bulunmaktadır: altın yol ve yeşil yol. Altın yola dayanan Plan S büyük ses getirmesine rağmen ülkeler/bölgeler arası eşitsizliğe neden olduğu, elmas açık erişimin bu eşitsizliği önleme anlamında daha iyi bir yol olabileceği son yıllarda açık erişimle yayıncılıkla ilgili en çok tartışılan konulardan biri olmuştur. Bu bölümde, açık erişim yayıncılığın temelinden ve bu konudaki son gelişmelerden bahsedilmektedir.